Niezwykłe, ale jednocześnie niepokojące nagranie zarejestrowała fotopułapka ustawiona w lesie przez Jacka Jerzego Kołatę, miłośnika przyrody z Kalisza. 19 października kamera uchwyciła łosia, który wyraźnie utyka i ma ogromne trudności z poruszaniem się. Wszystko wskazuje na to, że zwierzę ma poważny uraz tylnej, prawej kończyny. Nie wiadomo, czy uda się mu pomóc.
Jacek Jerzy Kołata od lat interesuje się przyrodą i obserwuje dzikie zwierzęta. Jednym ze sposobów dokumentowania ich obecności w lasach jest wykorzystywanie fotopułapek. Niewielkie urządzenia wyposażone w czujniki ruchu pozwalają rejestrować życie leśnych mieszkańców bez ingerowania w ich naturalne zachowania.
Tym razem kamera zarejestrowała wyjątkowo niepokojący obraz. Na nagraniu z 19 października widać łosia, który porusza się z wyraźnym trudem. Szczególną uwagę zwraca tylna, prawa noga. Zwierzę praktycznie nie może z niej normalnie korzystać, co znacząco utrudnia mu przemieszczanie się.
Nie wiadomo, w jakich okolicznościach doszło do urazu. Przyczyną mogło być między innymi zderzenie z pojazdem, wypadek w lesie lub inne zdarzenie. Na podstawie samego nagrania nie można jednak postawić jednoznacznej diagnozy.
Największym problemem jest czas. Uraz został zauważony dopiero po pewnym czasie od zarejestrowania obrazu przez fotopułapkę. Nie wiadomo, gdzie obecnie znajduje się zwierzę, jak poważne są jego obrażenia i czy będzie możliwe udzielenie mu pomocy.
Jaki jest stan populacji łosi w Polsce?
Łoś (Alces alces) to największy przedstawiciel rodziny jeleniowatych występujący w Europie. Jeszcze na początku XXI wieku jego przyszłość w Polsce nie była pewna. W 2001 roku wprowadzono moratorium na odstrzał, a populacja zaczęła się odbudowywać.
Według danych przedstawionych w opracowaniu dotyczącym sytuacji zwierzyny w sezonie 2025/2026, liczebność łosi w Polsce szacowano na około 42 tysiące osobników. Z kolei dane Lasów Państwowych wskazują na szacunek 45,2 tys. osobników w 2025 roku. Różnica wynika z zastosowanej metody szacowania.
Przez lata łosie kojarzone były przede wszystkim z północno-wschodnią Polską, szczególnie z Biebrzańskim Parkiem Narodowym i rozległymi terenami bagiennymi. Dziś ich zasięg występowania jest znacznie większy. Coraz częściej pojawiają się również w innych częściach kraju, w tym w Wielkopolsce.
Łoś – wielki zwierzak, ale nie mistrz wszystkich zmysłów
Dorosły samiec może ważyć nawet kilkaset kilogramów. Imponujące rozmiary nie oznaczają jednak, że łoś doskonale orientuje się w każdej sytuacji.
Wzrok: nie należy do najmocniejszych stron łosia. Zwierzę ma stosunkowo słaby wzrok, szczególnie w rozpoznawaniu szczegółów i ocenie nieruchomych obiektów. Lepiej reaguje na ruch.
Słuch: jest dobrze rozwinięty. Łoś potrafi wychwytywać dźwięki z otoczenia, a jego duże, ruchliwe uszy pomagają lokalizować ich źródło.
Węch: to jeden z najważniejszych zmysłów tego zwierzęcia. Pomaga mu wykrywać zagrożenia i orientować się w otoczeniu.
Prędkość: mimo masywnej sylwetki łoś potrafi biegać z prędkością około 50–60 km/h na krótkich dystansach. Jest także dobrym pływakiem.
Warto pamiętać, że duże zwierzę nie zawsze zdąży zareagować na nadjeżdżający samochód. Szczególnie niebezpieczne są spotkania na drogach przebiegających przez lasy oraz w pobliżu terenów podmokłych.
Jak uniknąć zderzenia z łosiem?
Łosie mogą pojawiać się na drogach niespodziewanie, zwłaszcza o świcie, o zmierzchu i nocą. Niebezpieczeństwo zwiększa się w okresach migracji oraz w czasie poszukiwania pokarmu.
Kierowcy powinni przede wszystkim:
Zmniejszyć prędkość na odcinkach dróg przebiegających przez lasy i tereny, na których występują dzikie zwierzęta.
Zwracać uwagę na znaki ostrzegawcze A-18b „Dzikie zwierzęta”.
Obserwować pobocza, nie tylko samą jezdnię. Jeśli widać jednego łosia, w pobliżu mogą znajdować się kolejne.
Zachować szczególną ostrożność po zmroku oraz o świcie.
Nie wykonywać gwałtownych manewrów, jeśli zwierzę nagle pojawi się na drodze.
Warto również korzystać ze świateł drogowych, czyli tzw. długich, gdy warunki na to pozwalają i nie oślepiamy innych kierowców. Dobre oświetlenie może pomóc wcześniej dostrzec zwierzę znajdujące się na poboczu. Trzeba jednak pamiętać o obowiązku przełączenia świateł na mijania, gdy istnieje ryzyko oślepienia innych uczestników ruchu.
W przypadku zauważenia łosia najlepiej zwolnić, zachować dystans i pozwolić mu spokojnie opuścić jezdnię.
Czy łoś jest niebezpieczny dla człowieka?
Zasadniczo łoś nie poszukuje kontaktu z człowiekiem i zazwyczaj stara się go unikać. Nie oznacza to jednak, że jest zwierzęciem całkowicie bezpiecznym.
To duży, silny ssak, który w sytuacji zagrożenia może zaatakować. Szczególną ostrożność należy zachować w okresie wychowywania młodych, kiedy samica może bronić cielęcia. Niebezpieczne mogą być również spotkania z rannym, osaczonym lub spłoszonym osobnikiem.
Nie wolno podchodzić do łosia, próbować go głaskać, dokarmiać ani robić sobie z nim zdjęć z bliskiej odległości. W przypadku zwierzęcia, które ma problemy z poruszaniem się, ryzyko nieprzewidywalnej reakcji jest jeszcze większe.
Czy łosie są pożyteczne?
Łosie są naturalnym i ważnym elementem polskich ekosystemów. Żywią się przede wszystkim roślinami, zjadają pędy, liście, korę, roślinność wodną i krzewy.
Wpływają na strukturę roślinności, uczestniczą w obiegu materii w przyrodzie i są częścią naturalnych zależności między gatunkami. Ich obecność świadczy również o zachowaniu odpowiednich siedlisk leśnych i mokradłowych.
Nie oznacza to, że ich działalność nie powoduje strat. Łosie mogą uszkadzać młode drzewa, zgryzać pędy i powodować szkody w uprawach leśnych. Są jednak naturalnymi mieszkańcami naszych lasów, a ich obecność stanowi ważny element bioróżnorodności.
Coraz częściej spotykane łosie w Południowej Wielkopolsce
Jeszcze kilkanaście lat temu spotkanie łosia w Południowej Wielkopolsce należało do rzadkości. W ostatnich latach pojawia się jednak coraz więcej obserwacji przedstawicieli tego gatunku w naszym regionie.
Łosie potrafią pokonywać znaczne odległości w poszukiwaniu odpowiednich siedlisk i pożywienia. Nie są przywiązane wyłącznie do dużych, podmokłych kompleksów leśnych. Mogą pojawiać się również w mniejszych lasach, na polach i w pobliżu lokalnych dróg.
Ich obecność w Wielkopolsce nie powinna więc już być traktowana jako coś zupełnie niezwykłego. Wraz z rozszerzaniem zasięgu występowania rośnie jednak również ryzyko spotkań z człowiekiem, a szczególnie niebezpiecznych kolizji drogowych.
Ranny łoś – jak można mu pomóc?
W przypadku zaobserwowania rannego łosia najważniejsze jest szybkie przekazanie informacji odpowiednim służbom. Nie należy samodzielnie podchodzić do zwierzęcia, próbować go łapać ani zmuszać do przemieszczania się. Nawet osłabiony łoś może być niebezpieczny, jeśli poczuje się zagrożony.
Jeżeli zwierzę znajduje się na drodze, stwarza zagrożenie dla ludzi lub ruchu drogowego albo sytuacja wymaga pilnej interwencji, należy zadzwonić pod numer alarmowy 112. W przypadku rannego zwierzęcia znalezionego w lesie można również powiadomić właściwe nadleśnictwo, urząd gminy lub straż gminną.
Ważne jest dokładne wskazanie miejsca, w którym przebywa zwierzę. Pomocne mogą być współrzędne GPS, nazwa pobliskiej miejscowości czy opis charakterystycznych punktów w terenie.
W przypadku łosia zarejestrowanego przez fotopułapkę Jacka Jerzego Kołatę pozostaje pytanie, czy ktoś będzie w stanie odnaleźć zwierzę i ocenić jego stan zdrowia.
Uraz tylnej, prawej kończyny może poważnie ograniczać możliwość przemieszczania się, zdobywania pokarmu i ucieczki przed zagrożeniami. Dodatkowym problemem jest fakt, że od momentu nagrania do chwili obejrzenia materiału przez właściciela fotopułapki upłynął pewien czas.
Nie wiadomo, czy łoś nadal przebywa w tym samym miejscu, czy jego stan się pogorszył, ani czy obrażenia okażą się możliwe do wyleczenia.
Miejmy nadzieję, że zwierzę uda się odnaleźć i otrzyma potrzebną pomoc. Nagranie jest jednocześnie przypomnieniem, że las to nie tylko miejsce wypoczynku człowieka, ale przede wszystkim dom dzikich zwierząt.
