11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. To nowe święto państwowe, ustanowione ustawą z 4 czerwca 2025 roku, ma na celu upamiętnienie dziesiątek tysięcy Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1939–1946.
Jak podkreślają przedstawiciele miasta Ostrów Wielkopolski, pamięć o tragicznych wydarzeniach jest ważnym elementem budowania tożsamości i odpowiedzialności za przyszłość.
Miasto może odważnie patrzeć w przyszłość tylko wtedy, gdy pamięta o swojej historii. Ostrów Wielkopolski każdego dnia buduje nowoczesną i otwartą wspólnotę, ale nie zapomina o wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w pamięci kolejnych pokoleń Polaków – podkreślono w miejskim komunikacie.
Narodowy Dzień Pamięci jest czasem refleksji nad dramatem mieszkańców Wołynia i Małopolski Wschodniej, którzy podczas II wojny światowej stali się ofiarami jednej z najtragiczniejszych zbrodni XX wieku. Według szacunków historyków zginęło ponad 100 tysięcy Polaków, a najnowsze badania wskazują, że liczba ofiar mogła przekroczyć nawet 120 tysięcy. Wśród zamordowanych były całe rodziny – kobiety, dzieci i osoby starsze.
Symboliczna data – 11 lipca 1943 roku
Ustawa ustanawiająca nowe święto państwowe przypomina, że apogeum zbrodni nastąpiło 11 lipca 1943 roku, kiedy doszło do skoordynowanych ataków na około sto polskich miejscowości na Wołyniu. Ta data stała się symbolem Rzezi Wołyńskiej i corocznego oddawania hołdu jej ofiarom.
W uzasadnieniu ustawy zapisano, że:
Męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd.
Zgodnie z ustawą, w latach 1939–1946 nacjonaliści z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych formacji nacjonalistycznych dopuścili się zbrodni ludobójstwa na ludności polskiej zamieszkującej Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej oraz część obecnych terenów Lubelszczyzny i Podkarpacia. Oprócz masowych mordów doszło również do niszczenia polskiego mienia i przymusowego wypędzenia setek tysięcy mieszkańców z rodzinnych stron.
Pamięć jako zobowiązanie
Władze Ostrowa Wielkopolskiego podkreślają, że pamięć o ofiarach nie jest jedynie wspomnieniem historii, ale także ważną lekcją dla współczesnych pokoleń.
Historia nie może być jedynie zapisem minionych wydarzeń. Jest także zobowiązaniem wobec tych, którzy odeszli oraz lekcją dla współczesnych i przyszłych pokoleń. Pamięć o ofiarach jest wyrazem szacunku dla ludzkiego cierpienia i świadectwem odpowiedzialności za zachowanie prawdy historycznej – czytamy w komunikacie.
Jak zaznaczono, Ostrów Wielkopolski – podobnie jak wiele polskich samorządów – pielęgnuje pamięć o najważniejszych wydarzeniach narodowych, budując w ten sposób świadomość historyczną mieszkańców oraz szacunek dla wolności i pokoju.
11 lipca pozostaje dniem zadumy, pamięci i hołdu dla wszystkich ofiar ludobójstwa dokonanego na Polakach. To także przypomnienie, że przyszłość można budować jedynie na fundamencie prawdy historycznej i pamięci o tych, którzy ponieśli najwyższą ofiarę.
